Theo lời khuyên từ các chuyên gia sản khoa, việc theo dõi huyết áp thường xuyên khi thai ngoài 20 tuần tuổi là việc làm hết sức quan trọng và cần thiết đối với sức khỏe thai phụ cũng như sức khỏe của “thai nhi”.
Sự thay đổi huyết áp trong khi mang thai
Ở tháng thứ 6 thai kỳ, cơ thể sẽ sản xuất thêm hơn 1 lít máu, tim sẽ phải hoạt động nhiều hơn để vận chuyển lượng máu lớn hơn đi khắp cơ thể. Tất cả những sự “thêm” này chính là nguyên nhân khiến thai phụ cảm thấy nóng bức hơn bình thường.
Lượng máu tăng thêm được dùng để vận chuyển dưỡng chất và ôxy cho thai nhi cũng như lọc thải các chất mà thai nhi sản sinh ra.
Hormone thai nghén progesterone sẽ làm giãn thành mạch máu, và đó là lý do tại sao huyết áp thường giảm trong giai đoạn giữa thai kỳ. Huyết áp thấp có thể khiến một số chị em bị ngất nếu đứng quá lâu hay ngồi dậy quá nhanh.
Huyết áp sẽ trở lại bình thường trong vài tuần sau đó. Bác sĩ sẽ chỉ can thiệp khi huyế áp tăng cao hơn bình thường.
Nếu từng có bị huyết áp cao trước đó thì bác sĩ có thể sẽ kê thuốc duy trì huyết áp trong quá trình mang thai và thuốc này hoàn toàn không ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.
Những loại tăng huyết áp cơ bản
Tăng huyết áp nguyên phát: Chiếm tỷ lệ 95 – 97% số bệnh nhân, không có nguyên nhân nên còn gọi là tăng huyết áp vô căn. Tuy nhiên, có một số điều kiện thuận lợi dễ dẫn tới tăng huyết áp vô căn là ăn quá nhiều muối, ít vận động thể lực, béo phì, tăng cholesterol máu, nghiện thuốc lá, căng thẳng thần kinh tâm lý, tuổi cao, gen di truyền…
Tăng huyết áp thứ phát: Chiếm một tỷ lệ rất nhỏ (vài phần trăm số người bệnh tăng huyết áp) Loại cao huyết áp này có nguyên nhân rõ rệt và thường xảy ra ở người có các bệnh lý ở thận, tuyến thượng thận, động mạch chủ, tuyến giáp trạng… hoặc do sử dụng dài ngày một số thuốc có tác dụng phụ không mong muốn như loại thuốc tránh thai, cam thảo, thuốc có tác dụng gây co mạch, các thuốc chống viêm mạch như corticoid…
Tăng huyết áp vô căn (cao huyết áp không rõ nguyên nhân): Chiếm 3 – 5% số lần mang thai của phụ nữ và có xu hướng ngày càng tăng do phụ nữ ngày nay thường sinh con muộn hơn (từ 30 – 40 tuổi). Nếu những phụ nữ này được kiểm soát huyết áp tốt thì quá trình mang thai vẫn có thể diễn ra bình thường. Tuy nhiên nếu THA vô căn nặng (huyết áp tâm trương trên 110 mmHg) trước tuần thứ 20 của thai kỳ thì nguy cơ tiền sản giật tăng lên đến 46%.
Tăng huyết áp thai nghén: Gọi là tăng huyết áp thai nghén khi tăng huyết áp xảy ra vào nửa sau của thai kỳ ở các phụ nữ có số đo huyết áp trước lúc mang thai hoàn toàn bình thường tăng huyết áp thai nghén chiếm 6-7% số lần mang thai của phụ nữ và khỏi hoàn toàn khi hết thời kỳ hậu sản. Nguy cơ tiền sản giật là 15-26%. Nếu tăng huyết áp xuất hiện vào tuần thứ 36 của thai kỳ thì nguy cơ chỉ còn 10%.
Đo huyết áp như thế nào?
Bác sĩ thường dùng máy đo huyết áp cơ hay điện. Huyết áp tâm thu là nhịp tim và huyết áp tâm trương là số quãng nghỉ giữa các nhịp tim. Đó là lý do vì sao huyết áp luôn được biểu thị bằng 2 con số, ví như: 130/190. Và một huyết áp được coi là bình thường sẽ khác nhau ở mỗi thai phụ vì thế đừng bao giờ so sánh kết quả.
Các bác sĩ quan tâm nhất tới huyết áp tâm trương (chỉ số dưới) của thai phụ.
Huyết áp của một phụ nữ trẻ khỏe mạnh thường trong khoảng 110/70 đến 120/80. Nếu huyết áp trên 140/90 liên tiếp 2 lần đo trong 1 tuần thì bác sĩ sẽ chẩn đoán là có nguy cơ bị tiền sản giật.
Lý do bác sĩ đo huyết áp thường xuyên là để tạo nên một biểu đồ cho thấy đâu là huyết áp bình thường. Điều này rất quan trọng vì 1 chỉ số đơn thuần sẽ hoàn toàn vô nghĩa. Nếu có sự nghi ngờ, bác sĩ sẽ thực hiện kiểm tra huyết áp trong lần tiếp theo.
Điều gì xảy ra khi huyết áp tăng cao?
Nếu huyết áp bắt đầu tăng thì các xét nghiệm nước tiểu sẽ giúp bác sĩ tiên lượng chính xác điều gì sẽ xảy ra. Nếu nước tiểu có protein, bạn có thể đang ở giai đoạn đầu của tiền sản giật và cần phải đi khám thai thường xuyên hơn.
Huyết áp cao trong quá trình mang thai có thể làm giảm lượng máu bơm qua nhau thai, ảnh hưởng đến việc cung cấp ôxy và dinh dưỡng cho thai nhi. Hậu quả là làm giảm sự phát triển của bé và làm tăng nguy cơ sinh non
Cách phòng tránh tăng huyết áp cho bà bầu
Phần lớn những phụ nữ bị tăng huyết áp đều có thể mang thai và sinh nở bình thường nếu họ được kiểm soát huyết áp tốt và được theo dõi chặt chẽ, vì thế những phụ nữ bị tăng huyết áp trước khi mang thai cần được đến bác sỹ chuyên khoa để được khám, tư vấn và điều trị để loại trừ những nguyên nhân gây tăng huyết áp thứ phát.
